C34.1 Bronş ve Akciğer Malign Neoplazmı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

C34.1 tanısı, bronş ve akciğerin üst lobunu tutan malign (kötü huylu) tümörleri ifade eder. Bu kod, ICD-10 hastalık sınıflamasında kullanılır ve genellikle akciğer kanserinin lokalizasyonunu belirtmek amacıyla tanımlanır. Tanı, radyolojik ve patolojik incelemelerle doğrulanır.

Akciğerin üst lobundaki malign neoplaziler, sıklıkla sigara kullanımıyla ilişkilendirilir ve erken evrelerde sinsi seyredebilir. Kalıcı öksürük, göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. Klinik takipte detaylı görüntüleme ve biyopsi gerekir.

Tedavi planı, tümörün evresi, histolojik tipi ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Cerrahi rezeksiyon, kemoterapi, radyoterapi ve immünoterapiler, C34.1 kapsamındaki olgularda sık kullanılan yöntemlerdir.

Üst lob yerleşimli bronkojenik karsinomlar, diğer lokalizasyonlara göre bazı farklı klinik özellikler gösterebilir. Beyin gibi uzak organlara metastaz riski yüksektir. Bu nedenle erken tanı ve düzenli onkolojik takip kritik öneme sahiptir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Kanseri Nasıl Bir Hastalıktır?

İnsan vücudunun yaşam kaynağı olan akciğerlerimiz, yapısal olarak sağ tarafta üç, sol tarafta ise kalbin göğüs kafesinde kapladığı alan nedeniyle iki ana parçadan oluşmaktadır. Nefes alıp vermemizi sağlayan bu devasa süngerimsi dokunun her bir büyük parçasına lob adı verilir. C34.1 kodu, köprücük kemiklerinin hemen altından başlayan, göğüs kafesinin en üst ve tepe kısımlarını dolduran bu loblardaki kanserli hücre oluşumlarını ifade etmektedir. Aynı zamanda, dışarıdan aldığımız taze havayı bu üst loblara taşıyan ana nefes borusu dallarında, yani ana bronşların bu bölgeye giden yollarında gelişen tümörler de tamamen bu kapsamda değerlendirilir. Hastalığın tedavisini planlarken tümörün sağ akciğerde mi yoksa sol akciğerde mi yerleştiği son derece hayati bir bilgidir. Örneğin resmi tıbbi kayıtlarda sağ üst lob tümörleri için C34.11, sol üst lob tümörleri için ise C34.12 gibi o bölgeye özel alt kodlamalar kullanılmaktadır. Dünyanın hangi ülkesine gidilirse gidilsin hastalığın standart bir dilde anlaşılmasını sağlayan bu sistem, hastanın tıbbi geçmişinin ve tedavi bütünlüğünün korunması açısından çok büyük bir değer taşır. Sağ üst lob, akciğerin ana hava yolundan çok kısa bir mesafede ayrıldığı için cerrahi müdahalede çok daha farklı ve kendine has bir yaklaşım gerektirirken; sol üst lob, kalbin ve vücuda kan pompalayan ana damarların etrafını adeta bir kalkan gibi saran yapısıyla bambaşka bir anatomik zorluk ve hassasiyet barındırır. Bu yüzden hastalığın santimetrik olarak nerede olduğu, ameliyat masasında uygulanacak cerrahi tekniğin de en temel ve doğrudan belirleyicisidir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Hastalığında Patoloji Sonuçları Neleri İfade Eder?

Bir hastadan bronkoskopi gibi yöntemlerle teşhis amacıyla alınan küçük bir doku parçası veya doğrudan ameliyatla çıkarılan tümör kitlesi, özel solüsyonlarda bekletildikten sonra patoloji laboratuvarında gelişmiş mikroskoplar altında incelenir. Bu mikroskobik inceleme sonucunda sadece hastalığı oluşturan hücrenin hangi türden olduğu değil aynı zamanda bu hücrelerin huyu, çoğalma hızı ve vücut içindeki biyolojik davranışı da kesin olarak belirlenir. Tümörün çevre dokulara zarar verip vermeyeceğini veya kan yoluyla başka organlara yayılma riski taşıyıp taşımadığını gösteren bu durumlar evrensel rakamlarla kodlanmaktadır. Patoloji raporlarında yer alan ve hastalığın karakterini yansıtan temel tanımlamalar şunlardır:

• İyi
• Belirsiz
• Başlangıç
• Kötü
• Yayılmış
• Kaynaksız

C34.1 Akciğer Üst Lob Bölgesinin Ameliyatı Neden Daha Zorludur?

Akciğerin üst lobları, insan bedeninin en fazla kanlanan ve damar yapısının en yoğun şekilde birbirine girdiği özel bölgelerinden biridir. Akciğere vücuttan toplanan kirli kanı getiren akciğer atardamarları ve oksijenle temizlenmiş kanı tekrar kalbe taşıyan akciğer toplardamarları, üst lobların etrafında adeta karmaşık bir ağaç kökü veya sık bir sarmaşık gibi birbirine dolanmış durumdadır. Bu yoğun ve girift damar ağı, herhangi bir cerrahi müdahale sırasında cerrahın olağanüstü bir dikkat, sabır ve hassasiyet göstermesini gerektirir. Özellikle sağ üst lobun hastalıklı olduğu için tamamen alınması gereken ameliyatlarda, akciğer atardamarının ilk ve gövde olarak en büyük dalı olan çok narin bir damarın, ana gövdeden son derece güvenli bir şekilde tek tek ayrıştırılması şarttır. Bu damarın çeperi kağıt kadar incedir ve en ufak bir zedelenmede dahi ameliyatın seyrini değiştirebilecek sorunlara yol açabilir. Sol üst lobda karşılaşılan anatomik durum ise sağ tarafa göre çok daha fazla değişkenlik gösterebilir. Burada nefes yollarının ve damarların dallanma biçimi, kişiden kişiye değişen doğuştan gelen farklılıklar sergiler. Bu yapısal farklılıklar, ameliyat öncesinde çekilen çok detaylı ve ince kesitli bilgisayarlı tomografiler sayesinde milimetrik olarak haritalandırılır. Günümüzde bu görüntüler bilgisayar ortamında üç boyutlu modellere dönüştürülerek hastanın göğüs kafesinin içindeki tüm damar ağının gerçeğe birebir uygun bir krokisi çıkarılır ve ameliyat esnasında karşılaşılabilecek her türlü anatomik sürprize karşı önceden kusursuz bir hazırlık yapılmış olur.

C34.1 Akciğer Üst Lob Ameliyatı İçin Vücut Nasıl Hazırlanmalıdır?

Akciğer üzerinde gerçekleştirilen cerrahi işlemler, insan bedeninin maruz kalabileceği fiziksel olarak en büyük ve hücresel düzeyde en kapsamlı müdahalelerden birisi olarak kabul edilir. Tam da bu nedenden dolayı ameliyat öncesi hazırlık dönemi, ameliyatın kendi süresi kadar hayati ve belirleyici bir değer taşımaktadır. Hastanın ameliyatı fizyolojik olarak en iyi şekilde atlatabilmesi, anesteziyi rahatça tolere edebilmesi ve sonrasındaki nekahet dönemini sorunsuz bir şekilde geçirebilmesi için bedenin bu büyük sürece çok iyi hazırlanması gerekmektedir. Vücudun oksijen kapasitesini artırmak ve bağışıklık sistemini en üst düzeye çıkarmak için ameliyat öncesinde hastanın eksiksiz olarak yerine getirmesi gereken zorunlu adımlar şunlardır:

• Bırakmak
• Egzersiz
• Beslenmek
• Yürümek
• Temizlenmek
• Dinlenmek

C34.1 Akciğer Üst Lob Kararları Multidisipliner Konseyde Nasıl Alınır?

Modern tıp biliminin ulaştığı noktada kanser tedavisi artık sadece tek bir uzman hekimin kendi kişisel tecrübesine veya bireysel kararına bırakılmayacak kadar son derece karmaşık, değişken ve çok boyutlu bir süreç halini almıştır. Hastalığın teşhisini alan bir kişinin tüm tıbbi dosyası, farklı uzmanlık alanlarında yıllarca deneyim kazanmış hekimlerin bir araya gelerek oluşturduğu özel kurullarda, tıp dilindeki adıyla tümör konseylerinde son derece detaylı bir şekilde incelenmektedir. Bu büyük değerlendirme masasında ameliyatları gerçekleştiren cerrahlar, sistemik ilaç tedavilerini düzenleyen medikal onkologlar, hedefe yönelik ışın tedavisini planlayan radyasyon onkologları, solunum yollarını değerlendiren göğüs hastalıkları uzmanları, filmleri okuyan radyologlar ve hücreleri inceleyen patologlar hep birlikte yer almaktadır. Hastanın bugüne kadar çekilen tüm radyolojik filmleri, kan tahlili sonuçları ve patoloji raporları bu konseydeki dev ekranlara yansıtılarak adeta masaya yatırılır. Ameliyatın ilk adım olup olmayacağına, ameliyat öncesinde tümörü hücresel bazda küçültmek için bir kemoterapi veya akıllı ilaç tedavisine gerek duyulup duyulmayacağına bu beyin fırtınası sonucunda oy birliğiyle karar verilmektedir. Bu ortak akıl ve bilimsel dayanışma yaklaşımı, hastaya sunulabilecek en güvenilir, dünyadaki en güncel bilimsel verilere dayanan ve tamamen hastanın kendi yapısına özgü kişiselleştirilmiş tedavi haritasının çizilmesini sağlamaktadır. Birçok farklı uzmanın penceresinden değerlendirilerek yola çıkan hastaların, hastalıkla mücadelede başarı oranlarının çok daha yüksek olduğu bugün tıbbi istatistiklerle de kesin olarak kanıtlanmış bir gerçektir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Öncesi Solunum Testleri Neden Vazgeçilmezdir?

Akciğerin sadece bir kısmının, örneğin üst taraftaki bir lobunun cerrahi yöntemlerle tamamen çıkarılması, doğal bir sonuç olarak hastanın nefes alma kapasitesinde ve oksijen taşıma gücünde belirli bir oranda azalmaya yol açacaktır. Bu çok doğal sebeple, ameliyat sonrasında göğüs kafesinde geride kalacak olan sağlam akciğer dokusunun hastanın yaşamını rahatça idame ettirmesine yetip yetmeyeceğinin çok hassas bir şekilde bilgisayarlı cihazlarla matematiksel olarak hesaplanması gerekmektedir. Hastanın ameliyattan aylar veya yıllar sonra bile günlük hayatına, merdiven çıkmaya veya yürüyüş yapmaya nefes darlığı çekmeden devam edebilmesi, ameliyat öncesi yapılan bu solunum testlerinin vereceği sonuçlara doğrudan bağlıdır. Ameliyat masasına yatmadan önce yapılan ve hastanın kalbinin ve ciğerlerinin ameliyatın yaratacağı stresi kaldırıp kaldıramayacağını net olarak belirleyen temel fizyolojik ölçümler aşağıdaki gibidir:

• Üfleme
• Kapasite
• Oksijen
• Ritim
• Eko
• Efor

C34.1 Akciğer Üst Lob Tümörlerinin Vücuttaki Yayılımı Nasıl Saptanmaktadır?

Başarılı, etkili ve kesin sonuç veren bir kanser cerrahisinin en önemli altın kuralı, o tümörün vücudun başka herhangi bir yerine, organına veya dokusuna sıçrayıp sıçramadığını ameliyat gününden çok daha önce kesin olarak bilmekten geçer. Tıp dünyasında bu son derece detaylı araştırma sürecine evreleme adı verilmektedir. Uygulanacak cerrahinin en temel amacı, gözle görülebilen veya ameliyat esnasında mikroskop altında saptanabilen hiçbir hastalıklı kanser hücresi bırakmadan, ana tümörü etrafındaki bir miktar güvenli sağlam dokuyla birlikte bedenden tamamen uzaklaştırmaktır. Bu büyük amaca ulaşabilmek için hastalığın sadece akciğer içinde ne kadar yer kapladığını hesaplamak yeterli değildir; aynı zamanda göğüs boşluğunun tam orta kısmında, nefes borusunun her iki yanında yer alan gizli lenf bezlerine mikroskobik düzeyde ulaşıp ulaşmadığını da aydınlatmak son derece kritik bir gerekliliktir. Evreleme süreci günümüz teknolojisinde genellikle vücuttaki şeker tüketimi olağandan yüksek olan hiperaktif hücreleri, yani muhtemel kanser hücrelerini özel ekranlarda parlayan renkli noktalar olarak gösteren gelişmiş PET tarama cihazlarıyla başlatılmaktadır. Ancak bilinmelidir ki bu filmlerde ışıl ışıl parlayan her nokta kesinlikle kanser olduğu anlamına gelmez; bazen hastanın geçirdiği basit bir üşütme, iltihap veya yıllar öncesine ait eski bir enfeksiyon kalıntısı da tıpkı bir tümörmüş gibi benzer bir parlamaya sebep olabilmektedir. İşte bu kafa karıştırıcı ve şüpheli durumları tamamen aydınlatmak, ameliyat kararını şüpheye yer bırakmayacak şekilde netleştirmek için çok daha ileri düzeyde, doğrudan hücresel inceleme yapabilen kapalı tanı yöntemlerine başvurulması zorunlu hale gelmektedir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Kanserinde EBUS Yöntemi Hangi Kolaylıkları Sağlar?

Geçmiş yılların tıp pratiğinde, akciğerin etrafında şüphe uyandıran o küçük lenf bezlerinden teşhis amacıyla örnek alabilmek için hastanın boyun bölgesinin alt kısmından küçük bir ameliyat kesisi yapmak ve hastayı tam teşekküllü olarak uyutmak gerekiyordu. Günümüzde ise tıp teknolojisinin muazzam ilerlemesi sayesinde bu zorlu cerrahi işlemin yerini, hastanın göğüs kafesine dışarıdan hiçbir kesi yapılmadan doğrudan nefes borusunun içinden uygulanan ultrason destekli kapalı yöntemler almıştır. Özel bir yüksek çözünürlüklü kamera ve minyatür ultrason cihazı birleştirilerek nefes borusunun içinden yavaşça geçilmekte, dışarıdan veya normal kameralarla kesinlikle görünmeyen hava yollarının arkasındaki lenf bezleri ultrason ses dalgalarıyla incelenmekte ve çok ince iğnelerle buralardan hücre örnekleri toplanmaktadır. Bu modern ve hasta dostu teşhis yönteminin hastaya sağladığı en büyük kolaylıklar şunlardır:

• Kesisiz
• Uyanık
• Ağrısız
• Hızlı
• Güvenilir
• Hassas

C34.1 Akciğer Üst Lob Tedavisinde Lenf Nodu Haritası Neden Çıkarılmalıdır?

İnsan vücudunun her noktasını saran lenf sistemi, dokulardaki fazla sıvıları süzerek damarlara taşıyan ve aynı zamanda bağışıklık sisteminin güvenliğini sağlayan devasa ve karmaşık bir otoyol ağına benzemektedir. Akciğer kanseri söz konusu olduğunda tümör hücreleri sadece bulundukları yerde uslu uslu durmayıp, bazen bu sinsi otoyola girerek akciğerin kendi sınırlarının dışına çıkma ve özellikle de nefes borusu çevresindeki ana güvenlik noktaları olan istasyon lenf bezlerine doğru yayılma eğilimi gösterebilmektedir. Hastalığın yapısı gereği sağ üst lobdaki tümörler ile sol üst lobdaki tümörlerin bu lenf otoyolunda kullandıkları kaçış rotaları birbirinden tamamen farklı yönlere doğrudur. Ameliyat öncesinde uygulanan son derece detaylı radyolojik incelemeler ve hücresel biyopsiler sayesinde, kanser hücrelerinin bu lenf yollarına giriş yapıp yapmadığı büyük bir titizlikle araştırılmakta ve hastaya özel bir yayılım haritası çıkarılmaktadır. Eğer yapılan haritalamada hastalığın akciğerin dış sınırlarını aşıp bu uzak lenf istasyonlarına çoktan ulaştığı tespit edilirse, hastayı hemen o gün ameliyata almak yerine tüm tedavi stratejisi baştan aşağıya değiştirilmektedir. Bu gibi durumlarda hastalara ameliyat masasına yatmadan aylar önce, özel kemoterapi seansları veya hastanın kendi bağışıklık sistemini tümöre karşı savaşması için yeniden eğiten modern immünoterapi ilaçları verilerek hastalığın vücut genelinde sistemik bir şekilde kontrol altına alınması hedeflenmektedir. Başarıyla tamamlanan bir ön ilaç tedavisiyle tümörün ana gövdesi ve lenf bezlerindeki yayılım odakları iyice küçültüldükten sonra yapılan cerrahi müdahale, hem çok daha güvenli geçmekte hem de uzun vadede çok daha kalıcı ve yüz güldürücü sonuçlar vermektedir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Ameliyatında Kapalı Yöntem (VATS) Neden Tercih Edilir?

Çok da uzak olmayan geçmiş yıllarda tüm akciğer ameliyatları hastanın göğüs kafesinin yan tarafından oldukça genişçe açıldığı, kaburgaların birbirinden metal aletlerle zorla uzaklaştırıldığı ve bazen kesildiği son derece zorlu ve ağrılı açık ameliyatlarla gerçekleştirilirdi. Ancak günümüzde baş döndürücü bir hızla gelişen cerrahi teknoloji sayesinde artık kapalı ameliyat yöntemleri standart ve ilk tercih edilen yaklaşım haline gelmiştir. Video destekli kapalı akciğer ameliyatlarında, hastanın göğüs kafesinde boyları sadece bir ila üç santimetre arasında değişen çok küçük birkaç delik açılması yeterli olmaktadır. Bu küçücük deliklerden içeriye yerleştirilen ileri teknoloji ürünü yüksek çözünürlüklü kameralar, içerideki karanlık ameliyat bölgesini aydınlatarak görüntüleri ameliyathanedeki devasa dijital ekranlara onlarca kat büyüterek yansıtmaktadır. Cerrah, bu ekranlara bakarak uzun, ince ve özel olarak tasarlanmış cerrahi aletleri tıpkı bir çubuk kullanır gibi yönetmekte, kanserli lobu etrafındaki hayati damarlara ve sinirlere en ufak bir zarar vermeden son derece nazikçe serbest bırakmaktadır. İşlemi biten ve bedenden ayrılan hastalıklı doku parçası, içeride özel ve sağlam bir plastik cerrahi torbanın içine tamamen hapsedilerek o küçük deliklerin birinden dışarıya yavaşça çekilmektedir. Bu kapalı cerrahi tekniğin açık ameliyatlara kıyasla hastaya sunduğu en belirgin iyileştirici faydalar şunlardır:

• Estetik
• Korumalı
• Güvenli
• Konforlu
• Hızlı
• Ağrısız

C34.1 Akciğer Üst Lob Tümörlerinde Robotik Cerrahi (RATS) Nasıl Uygulanmaktadır?

Minimal hasar veren kapalı ameliyatların günümüzde ulaşabildiği en son, en mükemmel ve en ileri teknolojik zirve noktası hiç şüphesiz robotik cerrahi teknolojisidir. Adında robot kelimesi geçmesine rağmen robotik cerrahide sanıldığının aksine ameliyatı kendi kendine düşünüp yapan, kendi kararlarını veren otonom veya yapay zekalı bir makine kesinlikle bulunmamaktadır; kurulan bu devasa sistem tamamen uzman cerrahın parmak hareketlerini okuyarak bunları hastanın vücudunun içindeki minyatür metal enstrümanlara birebir aktaran son derece gelişmiş bir aracı makine görevi görmektedir. Operasyonu yöneten cerrah, ameliyathanede hastanın hemen yanı başında ayakta durmak yerine, odanın köşesinde yer alan, kendisine üç boyutlu ve yüksek çözünürlüklü devasa bir ekranın bulunduğu çok özel bir teknolojik konsolda oturarak çalışmaktadır. Cerrahın parmaklarına taktığı hassas algılayıcı sensörler sayesinde, el bileğinin ve parmak uçlarının yaptığı en ufak, en ince ve milimetrik hareketler içerideki mekanik robotik kollara pürüzsüz, sarsıntısız ve eş zamanlı bir şekilde yansıtılmaktadır. Bu mekanik robotik kollar, yorulan veya heyecanlanan insan elinin aksine asla ve asla titremez; üstelik insan bileğinin fiziksel olarak dönemeyeceği açılarda kendi etrafında tam tur dönebilme gibi olağanüstü bir yeteneğe sahiptir. Robotik cerrahinin akciğer ameliyatlarındaki en büyük ve rakipsiz avantajı, kalbin etrafında ritmik bir şekilde atan büyük damarların hemen arkasındaki dar, karanlık, tehlikeli ve ulaşılması çok zor noktalarda yerleşmiş olan şüpheli lenf bezlerini inanılmaz bir incelik ve ustalıkla tek tek temizleyebilmesidir. En dar ve en tehlikeli anatomik açılarda bile cerraha muazzam bir manevra kabiliyeti ve hareket özgürlüğü sunarak, geride mikroskobik düzeyde bile hiçbir hastalıklı kanser hücresi bırakılmamasını büyük bir güvenle garanti altına almaktadır.

C34.1 Akciğer Üst Lob Ameliyatlarında Nefes Borusu Nasıl Korunmaya Çalışılır?

Akciğerin üst kısmında yer alan sinsi bir tümör, zaman içinde sessizce büyüyerek kendi lobunun anatomik sınırlarını aşabilir ve tüm akciğere dışarıdan taze havayı taşıyan o en büyük ana nefes borusunu işgal etmeye başlayabilir. Tıp tarihinde eski zamanlarda böyle karmaşık bir durumla karşılaşıldığında, ana nefes borusunu tamir etmenin ve geride kalan tamamen sağlıklı alt akciğer bölümlerini kurtarmanın bilinen güvenli bir teknik yolu olmadığı için, mecburen o taraf göğüs kafesindeki akciğerin tamamı kökünden alınırdı. Ancak bir hastanın akciğerinin yüzde ellisinin tek seferde tamamen alınması, o hastanın ömür boyu sahip olacağı nefes kapasitesini çok ciddi şekilde düşüren, kalbin sağ tarafını aşırı derecede yoran ve kişinin günlük yaşam kalitesini derinden sarsan oldukça ağır bir durumdur. Günümüzün ilerleyen modern cerrahisinde ise bu büyük soruna, akciğerin sağlam dokularını koruyan ve cerrahtan adeta çok ince bir terzi ustalığı bekleyen özel manşet (sleeve) ameliyatlarıyla mucizevi bir çözüm bulunmuştur. Bu hassas işlemde deneyimli cerrah, hastalıklı olan üst lobu ve ana hava yolunun sadece tümör tarafından işgal edilmiş olan o çok kısa, dar ve silindirik bölgesini bir boru parçası gibi kesip çıkarmaktadır. Ardından, göğüs kafesinin içinde geride bırakılan ve tamamen sağlıklı olan alt akciğer bölümlerinin nefes borularını nazikçe yukarıya doğru çekerek, bunları kesilmiş olan ana nefes borusunun ucuna mikroskobik dikiş iplikleriyle tekrar sıkıca ve uç uca dikmektedir. Böylece bu zorlu hastalıktan muzdarip olan hasta, hayatının geri kalanında tek bir akciğerle yaşamanın getireceği ağır zorluklara katlanmak zorunda kalmaktan kurtarılmakta ve kendi sağlıklı ciğer dokusunun o muazzam kapasitesiyle rahatça nefes almaya uzun yıllar devam edebilmektedir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Hastalarında Sadece Küçük Bir Parça Alınması Mümkün müdür?

Toplumda giderek yaygınlaşan gelişmiş tarama programları ve insanların kendi sağlıkları hakkındaki bilinç düzeylerinin artması sayesinde, artık günümüzde akciğer kanserleri eskiye oranla çok daha erken aşamalarda, tümör henüz sadece birkaç milimetre veya bir iki santimetre boyutlarındayken kolaylıkla yakalanabilmektedir. Eğer tespit edilen bu tümör gerçekten çok küçükse ve hastanın genel solunum kapasitesi yaşlılık veya başka hastalıklar sebebiyle bütün bir akciğer lobunun anestezi altında alınmasını bedensel olarak kaldıramayacak kadar zayıf bir durumdaysa, o zaman lobun tamamı yerine sadece tümörün içinde yuvalandığı daha küçük odacığın çıkarılması cerrahi bir tercih olarak öne çıkabilmektedir. İnsan akciğerleri kendi devasa yapılarının içlerinde, tıpkı bir petek gibi her birinin kendi bağımsız kan damarı ve kendi hava yolu bulunan çok daha küçük bağımsız bölümlere, yani segmentlere ayrılmıştır. Hastalığın yayılmadığı durumlarda bütün bir lobu feda etmek yerine sadece o alt küçük bölümlerin tek başına dikkatlice çıkarılması anlamına gelen bu özel koruyucu işlemin uygulanabilmesi için hastanın sağlaması gereken bazı katı tıbbi şartlar şunlardır:

• Erken
• Küçük
• Yaşlı
• Zayıf
• Sınırlı
• Temiz

C34.1 Akciğer Üst Lob Cerrahisinden Sonra Hastayı Yoğun Bakımda Neler Bekler?

Oldukça zorlu ve büyük bir dikkat gerektiren başarılı bir ameliyat sürecinin sadece ilk yarısı ameliyathanedeki soğuk masada geçer; sürecin asıl önemli olan diğer yarısı ise hasta uyandıktan sonraki günlerde yoğun bakımda veya servis odasında iyileşme döneminin ekipler tarafından ne kadar iyi, sıkı ve dikkatli yönetildiğiyle doğrudan doğruya bağlantılıdır. Akciğer ameliyatları tamamlandıktan sonra, göğüs boşluğunun içinde birikebilecek olan vücut sıvılarının ve dikiş yerlerinden sızıntı yapabilecek ufak hava kabarcıklarının içeride hapsolmadan mutlaka dışarı atılması zorunludur. Bunu güvenli bir şekilde sağlamak için ameliyatın bitimine doğru cerrah tarafından göğüs kafesi bölgesine bir veya duruma göre iki adet şeffaf, yumuşak silikon tüp yerleştirilmektedir. Hastaların ve yakınlarının görüntüsünden dolayı genellikle çekindiği veya korktuğu bu şeffaf tüpler, ameliyat esnasında mecburen sönen akciğerin yeniden eski formuna kavuşup genişlemesine, adeta sönmüş bir balonun içten gelen nefesle yeniden güvenle şişmesine olağanüstü bir yardımcı olmaktadır. Bu silikon tüplerin içinden dışarıya doğru gelen sıvı miktarı birkaç gün içinde normal ve kabul edilebilir seviyelere düştüğünde, aynı zamanda içeriden gelen en ufak bir hava kaçağı tamamen durduğunda, bu tüpler hastanın yatağında çok kısa, pratik ve tamamen ağrısız bir işlemle hemşireler veya doktorlar tarafından saniyeler içinde çekilip alınmaktadır. Özellikle gelişmiş kameralı kapalı yöntemlerle yapılan modern cerrahilerde, kaburgalar arası kaslar kesilmediği ve kemik zedelenmesi yaşanmadığı için hastaların çoğu zaman ağır bir yoğun bakım sürecine ihtiyacı bile olmaz; hastalar ameliyathaneden çıktıktan sonra sadece bir gece tedbir ve yakın takip amacıyla gözlem altında tutularak ertesi sabah erkenden kendi normal hasta odalarına refakatçilerinin yanına yürüyerek geçiş yapabilmektedir.

C34.1 Akciğer Üst Lob İyileşme Sürecinde Ağrılarla Nasıl Başa Çıkılmaktadır?

Büyük ve kapsamlı akciğer ameliyatlarından uyanan hastanın kesinlikle hiçbir ağrı hissetmemesi için çaba gösterilmesi, sadece hastanın o anki psikolojik rahatlığı veya konforu için yapılan bir lüks değil aynı zamanda hayati fonksiyonların normale dönmesi için şart olan mutlak bir tıbbi zorunluluktur. Çünkü göğüs kafesinde canı yanan veya nefes alırken batma hisseden bir hasta doğal bir refleks olarak derin nefes almaktan kaçınacak, güçlü bir şekilde öksüremeyecek ve yataktan kalkıp hareket etmek istemeyecektir. Bu hareketsizlik ve sığ nefes alma durumu kısa sürede ciğerlerin en derin köşelerinde koyu balgam birikmesine, bu balgamın atılamamasına ve sonuç olarak hastanın ateşlenerek ağır bir zatürre geçirmesine yol açarak zaten hassas olan iyileşme sürecini çok ciddi şekilde tehlikeye atacaktır. Bu olumsuz ve tehlikeli döngüyü en başından kırmak, hastanın kendi başına rahatça nefes alıp öksürmesini sağlamak için ameliyat sonrasında uygulanan birbirinden farklı ve son derece etkili ağrı kesici yöntemler şunlardır:

• Damardan
• Pompalar
• Bantlar
• İlaçlar
• Egzersizler
• Yürüyüşler

C34.1 Akciğer Üst Lob Ameliyatı Sonrası Taburculuk ve Takipler Nasıl Olmalıdır?

Tüm zorlu süreçler atlatılıp ameliyat başarıyla tamamlandığında ve hasta tamamen sağlığına kavuşarak hastaneden güler yüzle evine taburcu edildiğinde, aslında kanserle mücadelenin en önemli adımlarından biri olan koruyucu ve uzun soluklu takip safhası resmen başlamış demektir. Kanser gibi sinsi hastalıklara karşı verilen mücadelede ameliyat sonrasındaki bu uzun süreç tamamen vücuttan atılan hastalığın bir daha asla kapıyı çalmaması, geri dönmemesi veya vücudun çok uzak bir köşesinde en ufak bir şüphe belirdiği anda dahi hiç vakit kaybetmeden derhal müdahale edilebilmesi prensibi üzerine sıkı sıkıya kuruludur. Hastaneden çıkış yapıldıktan sonraki ilk iki yıllık süre, hastalığın hücre bazında tekrar etme veya uyanma riskinin istatistiksel olarak en yüksek olduğu, bu nedenle doktor kontrollerinin ve hastane ziyaretlerinin en sık yapıldığı en kritik dönemdir. Bu son derece hassas süreçte aylar bazında belirlenen çok düzenli aralıklarla hastadan detaylı kan tahlilleri istenmekte ve göğüs kafesini detaylıca gösteren ince kesitli ilaçlı akciğer tomografileri çekilerek eski filmlerle karşılaştırılmaktadır. Kazasız belasız atlatılan bu ilk iki yıldan sonra doktor kontrollerinin ve hastaneye geliş gidişlerin arası yavaş yavaş, hastayı da rahatlatacak şekilde açılmaya başlar ve beşinci mutlu yıla ulaşıldıktan sonra genellikle sadece yılda bir kez yapılan rutin, düşük dozlu ve çok daha basit tarama tomografilerine dönülerek hayat normal seyrine bırakılır. Hastanede yapılan tüm bu yıllar süren takipler sırasında hekimlerin raporlarda en çok dikkat ettiği, üzerinde en çok durduğu husus, ilk ameliyat masasında akciğerin etrafından büyük bir titizlikle çıkarılarak patolojiye gönderilen o küçük savunma merkezleri olan lenf bezlerinin tamamen temiz olup olmadığı gerçeğidir. Eğer yapılan o ilk büyük mikroskobik incelemede o bezlerin içinde hiçbir hastalık, hiçbir kaçak kanser emaresi bulunmamışsa, söz konusu hastaların bu hastalıktan tamamen kurtulma, tam şifa bulma ve hayatlarına kaldıkları yerden güvenle devam etme şansı dünyadaki tüm istatistiklere göre olağanüstü derecede yüksektir.

C34.1 Akciğer Üst Lob Sürecinde Hasta Yakınlarına Hangi Görevler Düşmektedir?

Böylesine ciddi ve hayati bir sağlık sorunuyla yüzleşmek sadece ameliyat masasına yatan hastayı değil onunla birlikte bu zorlu yolu yürüyen, endişelerini paylaşan tüm ailesini ve sevdiklerini de derinden etkileyen, psikolojik olarak oldukça yıpratıcı bir süreçtir. Hastanın bedenindeki fiziksel iyileşme ne kadar hızlı ve başarılı olursa olsun, ruhsal açıdan toparlanması ve eski motivasyonunu bulması tamamen çevresinden göreceği güçlü desteğe, anlayışa ve şefkate bağlıdır. Doktorların ameliyathanede neşterle yaptığı o hassas iyileştirme görevini, hasta taburcu olduktan sonra evinin güvenli ortamında ailesi devralmaktadır. Zorlu ameliyat sonrası nekahet dönemini hastanın en konforlu, en güvenli ve en huzurlu şekilde atlatabilmesi için ona refakat eden yakınlarına, eşine veya çocuklarına düşen çok önemli, hayati ve tamamlayıcı görevler şunlardır:

• Desteklemek
• Dinlemek
• Yürütmek
• Beslemek
• Korumak
• Havalandırmak

Sıkça Sorulan Sorular

Prof. Dr. Alper Fındıkçıoğlu

Prof. Dr. Alper Fındıkcıoğlu, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup göğüs cerrahisi ihtisasını Dr. Siyami Ersek Hastanesi’nde tamamlamıştır. Akademik kariyerine 2005 yılında Başkent Üniversitesi’nde başlamış; 2014’te doçent, 2022’de profesör unvanını almıştır. Akciğer kanseri, göğüs duvarı hastalıkları ve minimal invaziv cerrahi konularında geniş deneyime sahiptir. 2024 yılından itibaren mesleki çalışmalarını Acıbadem Hastanesi’nde sürdürmektedir.